Productivity Improvement Article No.1 : วงจร PDCA กับการแก้ปัญหาคุณภาพ

เชื่อว่าหลาย ๆ คนคงเคยได้ยินคำว่าวงจร PDCA ในมิติของการปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง ผมเห็นวิทยากรบางท่านนำเครื่องมือนี้ไปประยุกต์ใช้แล้วอดขำไม่ได้ สาเหตุที่ขำคือ การนำไปใช้โดยขาดองค์ความรู้ที่แท้จริง และลืมตระหนักถึงความเหมาะสมกับสถานการณ์ที่นำไปใช้ จึงเกิดอาการแถไปอย่างข้าง ๆ คู ๆ แต่นับว่ายังดีที่สอนให้ผู้เรียนเกิดการพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง

ความจริงแล้ววงจร PDCA เป็นแนวคิดหนึ่งของการแก้ปัญหาคุณภาพในสินค้าและบริการ และเป็นส่วนหนึ่งของวิธีการบริหารคุณภาพสมัยใหม่ ซึ่งมีการวิจัยคิดค้นเทคนิคการวิเคราะห์เชิงปริมาณ (Quantitative Analysis) อันมีส่วนช่วยในการตัดสินใจเชิงจัดการ (Managerial Decision Making) หรือเรียกว่า “การวิจัยเชิงปฏิบัติการ” (Operation Research) ผมจะไม่กล่าวลงรายละเอียดในเรื่องการวิจัยเชิงปฏิบัติการ แต่จะกล่าวในสิ่งที่วงจร PDCA เกี่ยวข้องกับการบริหารสมัยใหม่ โดยกล่าวอย่างง่าย ๆ ว่า “การบริหารสมัยใหม่มีการสร้างมาตรฐานการปฏิบัติงาน (Standardization) และมีกิจกรรมปรับปรุงานอย่างต่อเนื่อง (Continuous Improvement Activity)”

ความหมายของวงจร PDCA

วงจร PDCA เป็นวงจรการปรับปรุงคุณภาพ การปรับปรุงคุณภาพในกระบวนการทำงานจะเกิดขึ้นได้ แสดงว่าต้องมีสิ่งผิดเกิดขึ้นในกระบวนการ แรกเริ่มเดิมที่ก่อนที่จะกล่าวถึงวงจรนี้ ควรทำความเข้าใจกับวงจร SDCA ก่อน วงจร SDCA เป็นวงจรควบคุมคุณภาพ มีความหมายดังนี้

S – Standard คือ สร้างมาตรฐานงานและมาตรฐานควบคุม
D – Do คือ การปฏิบัติตามมาตรฐานงาน
C – Check คือ การตรวจสอบผลงานกับมาตรฐานงาน
A – Action คือ การปฏิบัติการแก้ไขปัญหาหรือความผิดปกติในกระบวนการ

ดังนั้นจึงเห็นได้ว่า การปรับปรุงคุณภาพต้องเกิดปัญหาหรือความผิดปกติก่อน แสดงว่าวงจร SDCA เกิดขึ้นก่อนวงจร PDCA และทั้งสองวงจรมีความสัมพันธ์กันดังต่อไปนี้

เมื่อตรวจสอบพบเจอปัญหาหรือความผิดปกติในกระบวนการ ซึ่งมีผลกระทบต่อคุณภาพของผลิตภัณฑ์ กระบวนการแก้ไขปัญหาจะเริ่มต้นที่ตัวอักษร P ของวงจร PDCA โดยการนำปัญหานั้นเข้าสู่กระบวนการวางแผนเพื่อแก้ปัญหา สามารถแสดงความหมายได้ดังนี้

P – Plan คือ การวางแผนแก้ไขปัญหาหรือความผิดปกติ
D – Do คือ การนำแผนไปปฏิบัติการแก้ไขหรือปฏิบัติตามมาตรการตอบโต้
C – Check คือ การตรวจสอบผลงานตามแผนหรือตรวจสอบความมีประสิทธิผลของการแก้ไข
A – Action คือ แก้ไขมาตรฐการการปฏิบัติงาน

โดย A – Action (PDCA) เป็นการแก้มาตรฐานการปฏิบัติงานใหม่ นำไปเป็นมาตรฐานของ S – Standard (SDCA) ซึ่งเป็นการเริ่มวงจรควบคุมคุณภาพใหม่อีกครั้ง ดังนั้นวงจรการควบคุมคุณภาพ (SDCA) และวงจรปรับปรุงคุณภาพ (PDCA) จะดำเนินการเรื่อยไปแบบไม่รู้จบ เพราะเมื่อปฏิบัติการแก้ไขแล้ว ต้องทบทวนมาตรฐานงานอีกครั้ง ซึ่งเรียกกระบวนการนี้ว่า Continuous Improvement

กระบวนการการแก้ไขปัญหาคุณภาพหรือคิวซีสตอรี่ (QC Story) ตามาตรฐาน JUSE เป็นวิธีการแก้ปัญหาคุณภาพอย่างมีระบบเป็นขั้นตอน และมีเหตุมีผล ซึ่งสามารถนำไปเทียบเคียงเพื่อหาความสัมพันธ์กับวงจร PDCA ได้ดังนี้

คิวซีสตอรี่ตามมาตรฐาน JUSE

  1. การคัดเลือกหัวข้อ (Select Topic)
  2. การทำความเข้าใจกับสภานการณ์ (Understanding Situation) และตั้งเป้าหมาย (Set Target)
  3. การวางแผนกิจกรรมแก้ไขปัญหา (Plan Activities)
  4. การวิเคราะห์สาเหตุของปัญหา (Analyze Causes)
  5. การพิจารณามาตรการตอบโต้และนำไปใช้ (Consider and Implement Countermeasure)
  6. การยืนยันผลลัพธ์ (Check Results)
  7. การจัดทำมาตรฐานและกำหนดระบบควบคุม (Standardization and Control System)

P – Plan คือ ขั้นตอนที่ 1 – 4 ของคิวซีสตอรี่
D – Do คือ ขั้นตอนที่ 5 ของคิวซีสตอรี่
C – Check คือ ขั้นตอนที่ 6 ของคิวซีสตอรี่
A – Action คือ ขั้นตอนที่ 7 ของคิวซีสตอรี่

(เครดิตข้อมูล - รศ.กิติศักดิ์ พลอยพานิชเจริญ)

“เรียนรู้ง่ายๆ และได้ผลสไตล์บานาน่า เทรนนิ่ง”
(http://www.thanayut.com/psci.html)

Home | Courses | VDO Clip | About me | Contact | Self Development