Soft Side Management Article No.1 : Adversity Quotient ความฉลาดในการเผชิญวิกฤต

ย้อนเวลากลับไปไม่น่าต่ำกว่า 30 ปี มีรายการ IQ 180 ที่มีการแข่งขันตอบคำถามทางด้านคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ ผู้ชมคงได้สัมผัสกับความฉลาดและความรวดเร็วในการตอบคำถามของผู้ร่วมรายการ (เด็กนักเรียน) สมัยที่รายการ IQ 180 เริ่มออกอากาศครั้งแรก ขณะนั้นผมยังเป็นเด็กอายุประมาณ 10 ปี ต้องรู้สึกอิจฉาในความเก่งของผู้แข่งขันว่าทำไมถึงเก่งได้ขนาดนั้น ถ้าไปสอบแข่งขันเข้าเรียนคงต้องได้คณะที่มีคะแนนสูง ๆ และมหาวิทยาลัยที่มีชื่อเสียงอย่างแน่นอน

ผมเชื่อว่าในยุคนั้นผู้คนต่างให้ความสำคัญกับความฉลาดทางสมองหรือ IQ (Intelligence Quotient) ผู้ปกครองต่างส่งเสริมให้ลูกเรียนเก่ง เรียนมาก เรียนเยอะ เพื่อสร้างความรู้เหนือกว่าคนอื่น เพราะมีความเชื่อว่าจะทำให้ลูกของตนประสบความสำเร็จในชีวิต แต่เมื่อกาลเวลาผ่านไป เราพบว่าความเชื่อดังกล่าวไม่เป็นความจริงทั้งหมด เราอาจเคยเจอคนเก่งที่มีความรู้สูง ๆ แต่ไม่ประสบความสำเร็จ และที่สำคัญอาจเป็นบุคคลที่ทำงานร่วมกับคนอื่นได้ยาก ทำให้การติดต่อประสานงานต่าง ๆ เพื่อให้งานลื่นไหลไม่เกิดประสิทธิภาพเท่าที่ควร หรืออาจพบเจอบุคคลประเภทควบคุมอารมณ์ตนเองได้ยาก ส่งผลให้การทำงานร่วมกับผู้อื่นเกิดอุปสรรค ซึ่งหลายๆ ครั้งเราชอบเรียกรวม ๆ ว่าเป็นบุคคลประเภทความฉลาดทางอารมณ์ต่ำ หรือ EQ ต่ำ (Emotional Quotient)

ดังนั้นจึงมีความเชื่อใหม่ว่า “บุคคลจะประสบความสำเร็จในชีวิตควรมีความฉลาดทางอารมณ์สูงมากกว่าความฉลาดทางสมอง” มีตัวเลขประเมินว่าการประสบความสำเร็จควรมีองค์ประกอบทาง IQ 20% และ EQ 80% โดยส่วนประกอบหลักของความฉลาดทางอารมณ์มีดังนี้

  • ความสามารถในการตระหนักรู้ตนเอง (Self - Awareness)
  • ความสามารถในการจัดการอารมณ์ (Managing Emotions)
  • ความสามารถในการจูงใจตนเอง (Self - Motivation)
  • ความสามารถในการรับรู้ความรู้สึกของผู้อื่น (Empathy)
  • ความสามารถในการจัดการความสัมพันธ์ (Handling Relationships)

ภาวะสังคมโลกในปัจจุบันที่มีความเชื่อมโยงเกี่ยวข้องกันทั้งหมด ความเจริญทางเทคโนโลยีก้าวหน้าเร็วมาก เราพบว่าแค่มีเพียง IQ และ EQ สูงไม่อาจเพียงพออีกต่อไปแล้ว เราอาจพบคนเก่ง คนที่จัดการอารมณ์ของตนเองได้ดี มีสัมพันธภาพที่ดีกับคนรอบข้าง แต่ไม่สามารถยืนหยัดต่อสู้กับเป้าหมายที่ตนเองต้องการได้ในระยะยาว เลิกล้มความตั้งใจไปก่อนที่จะประสบความสำเร็จ บางครั้งอาจจะเรียกได้ว่าขาดความอดทนต่อปัญหาในระยะยาวก็เป็นได้ ดังนั้นจึงมีแนวคิดใหม่ที่เชื่อว่า “การประสบความสำเร็จของบุคคลควรประกอบไปด้วย IQ EQ และ AQ”
มีความเชื่อว่า AQ หรือ Adversity Quotient เป็นตัวทำนายระดับความสำเร็จของบุคคลได้ดีในระดับหนึ่ง ใครที่มี AQ สูงจะประสบความสำเร็จได้มากกว่า มีผลปฏิบัติงานที่สูงกว่า สร้างแรงจูงใจในการปฏิบัติงานได้มากกว่า มีการเรียนรู้สูงกว่า มีพฤติกรรมเชิงสร้างสรรค์มากกว่า มีสุขภาพกายที่แข็งแรง และมีการพัฒนาตนเองตลอดเวลา จากการศึกษาเนื้อหาทางด้าน AQ ผมพบว่า AQ เป็นระดับของ Quotient ที่รวมหลาย ๆ Quotient เข้ามาอยู่ร่วมกัน อันได้แก่

  • ความฉลาดทางสมอง IQ (Intelligence Quotient)
  • ความฉลาดทางอารมณ์ EQ (Emotional Quotient)
  • ความฉลาดทางความรับผิดชอบหรือความเป็นเจ้าของ (Ownership Quotient)
  • การมีทัศนคติเชิงบวกแบบ 100% ด้วยแนวทางของการตอบสนองปัญหาเชิงบวกและสร้างสรรค์ (Positive Thinking)

โดยสามารถสรุปองค์ประกอบของ Adversity Quotient ดังนี้

  • ความสามารถในการควบคุมและการตอบสนองเหตุการณ์ (Control & Response) ซึ่งใช้ศาสตร์ความรู้ทางด้านจิตวิทยาการรู้คิด (Cognitive Psychology) เน้นการตอบสนองต่อเหตุการณ์ด้วยทัศนคติเชิงบวกและการมีความฉลาดทางอารมณ์ ซึ่งมีผลกระทบต่อตนเองและเพื่อนร่วมงานในมิติของการสื่อสารและการทำงานร่วมกัน
  • การเรียนรู้ การปรับพฤติกรรม และการกล่าวโทษ (Origin) ผู้ที่มี AQ สูงจะเรียนรู้จากเหตุการณ์ และเกิดการปรับพฤติกรรมที่เหมาะสมเพื่อแก้ปัญหา และจะไม่ตำหนิตนเองอย่างรุนแรง เป็นการตำหนิตนเองอย่างพอเหมาะ เกิดเป็นกระบวนการสร้างการเรียนรู้ที่สำคัญ
  • ความเป็นเจ้าของและความรับผิดชอบ (Ownership) ผู้ที่มี AQ สูงจะรับผิดชอบผลลัพธ์ของปัญหามากขึ้น ไม่สนใจถึงสาเหตุที่เกิดขึ้น แต่เน้นการแก้ปัญหาเต็มที่ เต็มใจลงมือกระทำเต็มที่ และเต็มใจพัฒนาตนเองเต็มที่
  • การกำหนดขอบเขตของปัญหา (Reach) ผู้ที่มี AQ สูงจะมีสติ ไตร่ตรองปัญหาที่เกิดขึ้น เข้าใจสถานการณ์ที่เป็นอยู่ พร้อมทั้งหาแนวทางแก้ไขปัญหาอย่างสมเหตุผล ไม่ขยายปัญหาให้ใหญ่โต หรือเรียกว่า ไม่ทำเรื่องเล็กให้กลายเป็นเรื่องใหญ่
  • ความอดทนต่อความยืดเยื้อของปัญหา (Endurance) ผู้ที่มี AQ สูงจะสื่อสารกับตนเองในทางบวก และเชื่อมั่นว่าทุกปัญหาเกิดการเปลี่ยนแปลงด้วยการกระทำใหม่ ๆ ได้

ดังนั้นถ้าใครต้องการความสำเร็จและมีชีวิตการงานที่เติบโตอย่างต่อเนื่อง ควรเริ่มต้นตั้งป้าหมายในการดำเนินชีวิตกับตนเอง และที่สำคัญต้องเรียนรู้การสร้างให้ตนเองมี AQ อยู่ในระดับสูง


“เรียนรู้ง่ายๆ และได้ผลสไตล์บานาน่า เทรนนิ่ง” (http://www.thanayut.com/aq&eq.html)

(เครดิตข้อมูลบางส่วนจากหนังสือ “ชนะชีวิต คิดอย่างอัจฉริยะ” ผศ.ธีระศักดิ์ กำบรรณารักษ์)

Home | Courses | VDO Clip | About me | Contact | Self Development